De Amerikaanse burgerrechtenactivist en predikant Jesse Jackson is dinsdag op 84-jarige leeftijd overleden. Zijn familie bevestigde het overlijden via een verklaring aan de BBC. "Hij overleed vredig dinsdagochtend, omringd door zijn familie", aldus de verklaring.

Burgerrechtenbeweging

Jackson groeide op in het gesegregeerde zuiden van de Verenigde Staten, in Greenville, South Carolina, waar hij al vroeg te maken kreeg met racisme. Hij kreeg een beurs voor de universiteit van Illinois, maar was daar continue het slachtoffer van discriminatie in het football team. Hij verruilde dit opleidingsinstituut daarom al snel voor een studie Sociologie aan de North Carolina A&T-universiteit.

Mede dankzij zijn eigen ervaringen en die van de mensen om hem heen raakte hij na zijn studie nauw betrokken bij de burgerrechtenbeweging. Hij liep mee in verschillende protestmarsen van Martin Luther King en klom snel op tot een van Kings naaste medewerkers. Hij verhuisde met zijn gezin naar Chicago waar hij Operation Breadbasket leidde, de economische afdeling van Kings Southern Christian Leadership Conference (SCLC). Tijdens die periode in Chicago studeerde hij Theologie en ondanks dat hij de studie niet afmaakte om fulltime voor King te gaan werken, werd hij in 1968 ingewijd als baptistisch predikant. 

De moord op Martin Luther King

In datzelfde jaar, op 4 april, was Jackson aanwezig bij de aanslag in Memphis waarbij King werd doodgeschoten. "Ik besloot op dat moment dat één kogel geen einde zou maken aan onze beweging", zei Jackson later. Na de dood van King werd hij door velen gezien als de logische opvolger, maar dit werd uiteindelijk Ralph Abernathy. 

De spanning tussen Abernathy en Jackson leidde uiteindelijk tot de schorsing van Jackson als directeur van Operation Breadbasket. De predikant stapte in 1971 en nam zijn personeel mee. Dat jaar richtte hij een nieuwe organisatie op, People United to Save Humanity (PUSH), gericht op economische gelijkheid voor zwarte Amerikanen.

Politieke inbreng

Jackson probeerde in 1984 en 1988 de Democratische presidentskandidaat te worden, en deed dat als de eerste zwarte kandidaat die serieus kans maakte. Bij zijn tweede poging eindigde hij als tweede, achter de latere kandidaat Michael Dukakis. Zijn campagnes brachten thema's als stemrechten, sociale programma's en gelijkheid voor kansarmen hoog op de Democratische agenda.

Ook internationaal speelde hij een opvallende rol. Hij onderhandelde succesvol over de vrijlating van een Amerikaanse piloot in Syrië in 1983, 22 Amerikaanse soldaten in Cuba in 1984 en Amerikaanse gevangenen in Irak op de vooravond van de Golfoorlog. Daarnaast maakte hij zich hard voor een Palestijnse staat en sprak hij zich in Zuid-Afrika uit tegen apartheid. In 1997 benoemde president Clinton hem tot speciaal gezant voor Afrika en drie jaar later ontving hij de Presidential Medal of Freedom, de hoogste civiele onderscheiding van de Verenigde Staten. 

Ook Nederland maakte kennis met Jesse Jackson toen hij zich in 2020 tot toenmalig minister-president Rutte richtte en hem vroeg om Zwarte Piet te verbieden. Hij deed een beroep op het morele geweten van Rutte en noemde Zwarte Piet een kwetsende traditie. 

Gezondheid

In 2017 werd bij Jackson de ziekte van Parkinson geconstateerd. In april 2025 werd zijn aandoening bijgesteld naar Progressieve Supranucleaire Parese, een verwante maar ernstiger hersenziekte. Ondertussen, in 2023, was hij al teruggetreden als voorzitter van PUSH vanwege zijn gezondheid.

Zijn familie omschreef hem als iemand met een "onwankelbare toewijding aan gerechtigheid, gelijkheid en mensenrechten" die "een onuitwisbaar stempel heeft gedrukt op de geschiedenis". Jackson laat zijn vrouw Jacqueline, met wie hij 63 jaar getrouwd was, en zes kinderen na.