Het grootste sportevenement ter wereld is begonnen en het belooft een spektakel te worden. Het WK voetbal is altijd een feest voor de liefhebber en zelfs de casual fan geniet op zijn eigen manier van het toernooi. Zelfs voor de eerste wedstrijd van het WK 2026 gespeeld was stapelden de problemen zich al op. Van disproportionele paspoortcontroles tot verhoorkamers en bizarre weigeringen. Inmiddels dringt de vraag zich op: moet je dit überhaupt nog een voetbalfeest noemen?

Misschien wel de meest stuitende zaak is de situatie van Omar Abdulkadir Artan, de Somalische FIFA-scheidsrechter die in 2025 werd uitgeroepen tot beste arbiter van Afrika. Hij werd bij aankomst in Miami de toegang werd geweigerd tot het land. De FIFA liet toen weten dat hij niet zal deelnemen aan het toernooi en verduidelijkte dat de organisatie geen invloed heeft op de immigratiewetten van het gastland. In plaats van op te staan tegen het racistische beleid van de Verenigde Staten, koos de FIFA er dus voor om zich achter dat beleid te verschuilen. De autoriteiten claimen dat Artan geweigerd is, omdat hij banden zou hebben met een terroristische organisatie.

Terug in Somalië ging het er anders aan toe. Toen Artan terugkeerde in Mogadishu werd hij op de luchthaven ontvangen door politici, voetballiefhebbers en honderden mensen met Somalische vlaggen. De sportminister, de defensieminister en hoge functionarissen van de voetbalbond stonden hem op te wachten. "Ik beloof jullie, als God het wil, dat ik er de volgende keer bij zal zijn," zei Artan terwijl de menigte met vlaggen zwaaide. 

Ook Iraakse spits Aymen Hussein stond een nare verrassing te wachten. Hij werd bij aankomst op Chicago O'Hare International Airport zeven uur lang verhoord door ICE. Tijdens het verhoor werd zijn telefoon ingenomen en uitgebreid gecontroleerd. De officiële fotograaf van de Iraakse nationale ploeg werd nog langer verhoord en hem werd uiteindelijk de toegang tot de VS ronduit geweigerd. 

De Irakese bond reageerde verontwaardigd en woest op de behandeling van de speler en de fotograaf: "Gefeliciteerd aan FIFA met het toewijzen van het WK aan een land dat in staat is een speler, die nooit ergens anders de krantenkoppen mee heeft gehaald dan met zijn prestaties op het veld, zeven uur lang vast te houden." Ook werd het veelbesproken WK in Qatar aangehaald: "Jarenlang is elk aspect van de organisatie in Qatar onder de loep genomen, becommentarieerd en bekritiseerd. Ik hoop dat de Verenigde Staten aan hetzelfde niveau van controle en mediabelangstelling worden onderworpen. Bravo, meneer Infantino."

Helaas blijft het hier niet bij, zo zien we bij Iran. Vijftien delegatieleden kregen geen visum, onder wie de bondsvoorzitter. Daarnaast verblijft het team in Mexico en moeten ze na elke wedstrijd meteen weer terug, omdat ze niet in de Verenigde Staten mogen blijven. Maar niet alleen de spelers zijn de dupe, maar ook de supporters. Zo zijn alle kaarten voor de Iraanse fans ingetrokken en zijn ze niet welkom bij de wedstrijden. 

Ook Ivoorkust moet het doen zonder supporters. De VS heeft de Ivorianen laten weten dat ze geen visum krijgen en dus blijven ze thuis. Het land moet het doen met de support van enkele Ivorianen die in het gastland wonen. 

Alsof dit nog niet genoeg is werden de Senegalese spelers bij aankomst van top tot teen gefouilleerd. De Oezbeekse delegatie werd met politiehonden gecontroleerd voordat zij een stadion in New York mochten betreden voor een oefenwedstrijd tegen Nederland. 

En dan is er Haïti. Een land geteisterd door gangs, politieke instabiliteit en armoede, dat voor het eerst since 1974 meedoet aan een WK. Een land dat iets te vieren had. Het shirt dat de spelers droegen tijdens oefenwedstrijden toonde een afbeelding van de Slag bij Vertières uit 1803, de veldslag die Haïti zijn onafhankelijkheid bezorgde. Het ontwerp werd omschreven als een eerbetoon aan de Haïtiaanse trots, veerkracht en geest, zonder politieke bedoeling. De FIFA dacht daar anders over. Een aantal dagen voor de openingswedstrijd werd Haïti gedwongen het shirt aan te passen, omdat de afbeelding in strijd zou zijn met de regels rondom politieke uitingen op kleding.

Amnesty International waarschuwde al in maart dat driekwart van de WK-wedstrijden plaatsvindt in de VS, een land dat onder Trump wordt geconfronteerd met een mensenrechtencrisis: discriminerend immigratiebeleid, massale detenties en willekeurige arrestaties. 

Human Rights Watch noemde het een potentiële mensenrechtencatastrofe. En de beslissing van FIFA om Trump vorig jaar een speciale Vredesprijs toe te kennen, werd door de organisatie omschreven als een vorm van corruptie; een manier om de Amerikaanse president te paaien. 

Ondertussen zijn voetbalbonden die niet direct getroffen worden muisstil, houdt het scheidsrechtersgilde zich op de vlakte, horen we ook geen enkele speler over de situatie en weigert FIFA-baas Infantino stelling te nemen tegen het bizarre beleid. Sterker nog, hij legt zich simpelweg neer bij het gedrag van de Amerikaanse autoriteiten en doet in zijn uitspraken doodleuk alsof het allemaal wel meevalt. Zo kreeg hij een vraag van een Britse journalist over het weigeren van de Somalische scheids en de situatie van het Iraanse team dat noodgedwongen in Mexico verblijft. Zijn antwoord is stuitend: "Als er straks een toernooi in Engeland wordt gehouden, zal ook niet iedereen welkom zijn. We leven niet op de maan, maar op planeet aarde. Ik vind het al heel wat dat Iran aan het WK meedoet."

"Sport verbroedert" is een veel gehoord gezegde dat al decennialang over voetbaltoernooien wordt uitgesproken. Maar verbroedering veronderstelt dat je in dezelfde ruimte mag zijn. Dat je welkom bent. Dat je je geschiedenis mag meedragen op je shirt. Dat de beste scheidsrechter van Afrika gewoon zijn werk mag doen. Op dit WK gelden blijkbaar andere voorwaarden.

Eigenlijk had dit hele WK nooit op deze manier in dit land georganiseerd mogen worden, maar het is te laat; het WK gaat door. De wedstrijden worden gespeeld, de goals gemaakt, de uitzendrechten verzilverd. Maar iedereen die deze week het nieuws heeft gevolgd, weet: ergens onderweg is de belofte van dit toernooi al gesneuveld. Bij de grens.